เล่มที่ 38
พระอภิธรรมปิฎก
ยมกปกรณ์ ภาค
จาก พระไตรปิฎกฉบับหลวง
นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ฯ
“ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น”
หน้าที่ 103
ปทโสธนมูลจักกวาร
290
จักขุคือจักขายตนะหรือ? ทิพพจักขุ ปัญญาจักขุ เรียกว่าจักขุ แต่ไม่ใช่จักขายตนะ จักขายตนะ เป็นจักขุด้วย เป็นจักขายตนะด้วย. อายตนะคือโสตายตนะหรือ? โสตายตนะ เป็นอายตนะด้วย เป็นโสตายตนะด้วย อายตนะที่เหลือนอกนั้น เรียกว่า อายตนะ แต่ไม่ใช่โสตายตนะ. จักขุคือจักขายตนะหรือ? ทิพพจักขุ ปัญญาจักขุ เรียกว่าจักขุ แต่ไม่ใช่จักขายตนะ จักขายตนะ เป็นจักขุด้วย เป็นจักขายตนะด้วย. อายตนะคือฆานายตนะหรือ? อายตนะคือธัมมายตนะหรือ? ธัมมายตนะ เป็นอายตนะด้วย เป็นธัมมายตนะด้วย อายตนะที่เหลือนอกนั้น เรียกว่า อายตนะ แต่ไม่ใช่ธัมมายตนะ. โสตะ ฯลฯ ฆานะ ฯลฯ. ธัมมะคือธัมมายตนะหรือ? ยกเว้นธัมมายตนะเสียแล้ว ธรรมที่เหลือนอกนั้น เรียกว่าธัมมะ แต่ไม่ใช่ธัมมายตนะ ธัมมายตนะ เป็นธัมมะด้วย เป็นธัมมายตนะด้วย. อายตนะคือจักขายตนะหรือ? จักขายตนะ เป็นอายตนะด้วย เป็นจักขายตนะด้วย อายตนะที่เหลือนอกนั้น เรียกว่า อายตนะ แต่ไม่ใช่จักขายตนะ ธัมมะคือธัมมายตนะหรือ? ยกเว้นธัมมายตนะเสียแล้ว ธรรมที่เหลือนอกนั้น ไม่ใช่ธัมมายตนะ ธัมมายตนะ เป็น ธัมมะด้วย เป็นธัมมายตนะด้วย. อายตนะคือโสตายตนะหรือ ฯลฯ? อายตนะคือมนายตนะหรือ? มนายตนะเป็นอายตนะด้วย เป็นมนายตนะด้วย อายตนะที่เหลือนอกนั้น เรียกว่า อายตนะ แต่ไม่ใช่มนายตนะ (ผู้มีปัญญาพึงผูกจักรนัยมีบทหนึ่งๆ เป็นมูล).