เล่มที่ 38
พระอภิธรรมปิฎก
ยมกปกรณ์ ภาค
จาก พระไตรปิฎกฉบับหลวง
นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ฯ
“ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น”
หน้าที่ 255
744
รูปายตนะจักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด ธัมมายตนะของสัตว์นั้น ในภูมินั้น จักไม่ดับไปหรือ? รูปายตนะของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งเป็นปัจฉิมภวิกสัตว์ที่กำลังเข้าถึงปัญจโวการภูมิ ซึ่งเป็นอรูปสัตว์ จักไม่เกิดขึ้น แต่ธัมมายตนะของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น จักไม่ดับไปก็หาไม่ รูปายตนะของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งปรินิพพานอยู่จักไม่เกิดขึ้น และธัมมายตนะก็จักไม่ ดับไป. หรือว่า ธัมมายตนะของสัตว์ใดในภูมิใด ฯลฯ. ถูกแล้ว.
745
มนายตนะจักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด ธัมมายตนะของสัตว์นั้น ในภูมินั้น จักไม่ดับไปหรือ? มนายตนะของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งเป็นปัจฉิมภวิกสัตว์ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ซึ่ง เป็นอสัญญสัตว์จักไม่เกิดขึ้น แต่ธัมมายตนะของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้นจักไม่ดับไปก็หาไม่ มนายตนะของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งปรินิพพานอยู่ จักไม่เกิดขึ้น และธัมมายตนะก็จักไม่ ดับไป. หรือว่า ธัมมายตนะของสัตว์ใดในภูมิใด จักไม่ดับไป มนายตนะของสัตว์นั้น ในภูมินั้น จักไม่เกิดขึ้น? ถูกแล้ว.
746
จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด โสตายตนะของสัตว์นั้นเคยดับไป แล้วหรือ? ถูกแล้ว. หรือว่า โสตายตนะของสัตว์ใดเคยดับไปแล้ว จักขายตนะของสัตว์นั้นย่อมเกิดขึ้น? โสตายตนะของสัตว์เหล่านั้น ซึ่งกำลังจุติอยู่ทั้งหมด ซึ่งไม่มีจักขุที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ เคย ดับไปแล้ว แต่จักขายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ โสตายตนะของสัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีจักขุ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ เคยดับไปแล้ว และจักขายตนะย่อมเกิดขึ้น. ท่านจำแนก อดีตปุจฉา กับด้วยปัจจุบันไว้ในอุปาทวาร ฉันใด บัณฑิตพึงจำแนก อดีตปุจฉา กับด้วยปัจจุบัน อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี แม้ในอุปาทนิโรธวาร ฉันนั้น.