เล่มที่ 38
พระอภิธรรมปิฎก
ยมกปกรณ์ ภาค
จาก พระไตรปิฎกฉบับหลวง
นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ฯ
“ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น”
หน้าที่ 328
926
สมุทยสัจของสัตว์ใดย่อมไม่ดับไป มัคคสัจของสัตว์นั้นย่อมไม่ดับไป หรือ? สมุทยสัจของสัตว์เหล่านั้น ในภังคขณะแห่งมัคคจิต ย่อมไม่ดับไป แต่มัคคสัจของ สัตว์เหล่านั้นย่อมไม่ดับไปก็หาไม่ สมุทยสัจของสัตว์เหล่านั้นทั้งหมด ในอุปปาทขณะแห่งจิต ในภังคขณะแห่งตัณหาวิปปยุตตจิต และมัคควิปปยุตตจิต ของผู้ที่เข้านิโรธ ของอสัญญสัตว์ ย่อมไม่ดับไป และมัคคสัจก็ย่อมไม่ดับไป. หรือว่า มัคคสัจของสัตว์ใดย่อมไม่ดับไป สมุทยสัจของสัตว์นั้นย่อมไม่ดับไป? มัคคสัจของสัตว์เหล่านั้น ในภังคขณะแห่งตัณหาย่อมไม่ดับไป แต่สมุทยสัจของสัตว์ เหล่านั้นย่อมไม่ดับไปก็หาไม่ มัคคสัจของสัตว์เหล่านั้นทั้งหมด ในอุปปาทขณะแห่งจิต ใน ภังคขณะแห่งมัคควิปปยุตตจิต และตัณหาวิปปยุตตจิต ของผู้ที่เข้านิโรธ ของอสัญญสัตว์ ย่อมไม่ดับไป และสมุทยสัจก็ย่อมไม่ดับไป.
927
ทุกขสัจในภูมิใดย่อมไม่ดับไป ฯลฯ.
928
ทุกขสัจของสัตว์ใดในภูมิใด ย่อมไม่ดับไป ฯลฯ. คำที่กำหนดด้วยบทว่า ยสฺส (ของสัตว์ใด) ยตฺถ (ในภูมิใด) ก็ดี เป็นเช่นเดียวกัน. อนึ่ง ไม่พึงกระทำคำว่า นิโรธสมาปนฺนานํ นี้ แม้ในคำที่กำหนดด้วยบทว่า ยสฺส ยตฺถ.
929
ทุกขสัจของสัตว์ใดเคยดับไปแล้ว สมุทยสัจของสัตว์นั้นเคยดับไปแล้ว หรือ? ถูกแล้ว. การปุจฉาที่เป็นอดีต ในอุปปาทวาร ทั้งเป็นอนุโลม ทั้งเป็นปัจจนียะ ท่านจำแนก ไว้แล้ว ฉันใด แม้ในนิโรธวาร ก็พึงจำแนก ฉันนั้น เหตุเครื่องกระทำให้ต่างกัน ไม่มี.